Fonoholizm \u2013 uzale\u017cnienie od telefonu kom\u00f3rkowego, od ekranu, nomofobia. Wszystkie uzale\u017cnienia zwi\u0105zane z nowymi mediami s\u0105 uzale\u017cnieniami behawioralnymi \u2013 zaliczanymi do uzale\u017cnie\u0144 czynno\u015bciowych. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z niekontrolowanym wykonywaniem pewnych czynno\u015bci. Fonoholizm stoi zatem w szeregu obok uzale\u017cnie\u0144 od hazardu, gier komputerowych, zakup\u00f3w, patologicznego zbieractwa, stosowania restrykcyjnych diet czy korzystania z si\u0142owni. <\/p>\n\n\n\n
Przyczyny powstania uzale\u017cnienia w\u015br\u00f3d dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uzale\u017cnienia behawioralne, obejmuj\u0105 uzale\u017cnienia pierwotne i wt\u00f3rne. Pierwsze z nich polegaj\u0105 na tym, \u017ce uzale\u017cniaj\u0105ce s\u0105 cechy samego medium, na przyk\u0142ad od aplikacji i us\u0142ug. Uzale\u017cnienia wt\u00f3rne natomiast wskazuj\u0105, na patologiczne u\u017cytkowanie, kt\u00f3re jest form\u0105 ucieczki od realnych problem\u00f3w. S\u0142owem, przyczyn powstania uzale\u017cnie\u0144 jest wiele, mog\u0105 to by\u0107 mi\u0119dzy innymi \u2013 problemy zdrowotne, zaburzenia psychiczne, konflikty domowe, stres szkolny, niepowodzenia w relacjach z r\u00f3wie\u015bnikami.<\/p>\n\n\n\n Uzale\u017cnienie od medi\u00f3w jest wynikiem radzenia sobie z sytuacj\u0105 stresow\u0105. Do wzorc\u00f3w reagowania na stres zaliczamy strategie konfrontacyjne lub unikowe. Do pierwszej grupy nale\u017c\u0105 poszukiwanie informacji, wsparcie spo\u0142eczne, natomiast do drugiej powstrzymywanie si\u0119 od dzia\u0142ania, zaprzeczenie istnienia problemu, odsuni\u0119cie si\u0119 od nich. Zar\u00f3wno przy pierwszej, jak i przy drugiej strategii m\u0142ody cz\u0142owiek mo\u017ce wybra\u0107 ucieczk\u0119 w media, co doprowadza do uzale\u017cnie\u0144. <\/p>\n\n\n\n Kolejn\u0105 przyczyn\u0105 uzale\u017cnie\u0144 jest obserwowanie i na\u015bladowanie doros\u0142ych. Pojawiaj\u0105 si\u0119 na \u015bwiecie, nie znaj\u0105c go bez nowych medi\u00f3w: <\/p>\n\n\n\n Dzieci nie rodz\u0105 si\u0119 z potrzeb\u0105 korzystania z technologii, ale z ciekawo\u015bci \u015bwiata. Technologi\u0119 jednak wsz\u0119dzie widz\u0105 i szybko u\u015bwiadamiaj\u0105 sobie, \u017ce jest w codziennym \u017cyciu niezb\u0119dna. <\/p>\n\n\n\n Dzieci nas nie s\u0142uchaj\u0105, tylko na\u015bladuj\u0105. Je\u015bli rodzice nie stosuj\u0105 wobec siebie ogranicze\u0144 w domu, przyczyniamy si\u0119 do powstania uzale\u017cnienia u dziecka. <\/p>\n\n\n\n Cyfryzacja dzieci\u0144stwa, nast\u0105pi\u0142a na ka\u017cdej p\u0142aszczy\u017anie, nie tylko w domu, ale r\u00f3wnie\u017c w szkole. Nicholas Kardaras, autor ksi\u0105\u017cki Dzieci ekranu. Jak uzale\u017cnienie od ekranu przejmuje kontrol\u0119 nad naszymi dzie\u0107mi \u2013 i jak wyrwa\u0107 je z transu<\/em>, a tak\u017ce profesor kliniczny i specjalista ds. uzale\u017cnie\u0144 w Stanach Zjednoczonych do\u0142\u0105cza do swojej ksi\u0105\u017cki za\u0142\u0105cznik z pismem adresowanym do Dyrektora szko\u0142y z pro\u015bb\u0105 o to, aby ca\u0142o\u015b\u0107 edukacji dziecka odbywa\u0142a si\u0119 bez stosowania urz\u0105dze\u0144 elektronicznych. Jest to ciekawe o tyle, \u017ce ksi\u0105\u017cka ta zosta\u0142a wydana w 2016 roku \u2013 w roku nie znaj\u0105cym jeszcze rzeczywisto\u015bci pandemicznej. <\/p>\n\n\n\n Powodem, dla kt\u00f3rego m\u0142ody u\u017cytkownik si\u0119ga po telefon kom\u00f3rkowy jest stworzenie sobie mo\u017cliwo\u015bci dobrej zabawy. Sie\u0107 pozwala realizowa\u0107 r\u00f3\u017cnorodne zainteresowania, u\u0142atwia poznawanie nowych ludzi i nawi\u0105zywanie kontakt\u00f3w, umo\u017cliwia spo\u0142eczn\u0105 autoprezentacj\u0119, pozwala na szybk\u0105 ucieczk\u0119 od rzeczywisto\u015bci, kompensuje osobiste deficyty i sprzyja unikaniu trudnych bezpo\u015brednich relacji. <\/p>\n\n\n\n Krzysztof Piersa w ksi\u0105\u017cce Komputerowy \u0107pun<\/em> unaocznia, \u017ce osoba uzale\u017cniona od gier komputerowych zawsze ma jak\u0105\u015b wym\u00f3wk\u0119, dla kt\u00f3rej warto gra\u0107. Wymienia najcz\u0119stsze wym\u00f3wki na\u0142ogowego gracza: Gram, bo lubi\u0119 gra\u0107; Grania pobudza moj\u0105 wyobra\u017ani\u0119; Gry mnie inspiruj\u0105; Dzi\u0119ki grom nauczy\u0142em si\u0119 angielskiego lepiej ni\u017c w szkole; Zamiast gra\u0107 m\u00f3g\u0142bym \u0107pa\u0107; Dzi\u0119ki grom pozna\u0142em wielu niesamowitych ludzi; Gry to rozrywka dla intelektualist\u00f3w i nie ka\u017cdy j\u0105 rozumie; Gram bo uwielbiam fantastyk\u0119 i science-fiction; Gram \u017ceby uciec od problem\u00f3w<\/em>. <\/p>\n\n\n\n Wp\u0142yw uzale\u017cnienia na zachowanie \u2013 konsekwencja w relacjach ze znajomymi, rodzicami i nauczycielami<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jednego tylko w tej \u015bwiat\u0142owodowej rewolucji nie zauwa\u017cyli\u015bmy \u2013 tempo zmian jest szybsze ni\u017c nasze zdolno\u015bci adaptacyjne. Trudno\u015b\u0107 tej adaptacji polega na tym, \u017ce nie jeste\u015bmy zaprogramowani do ca\u0142odobowej aktywno\u015bci. A nasz m\u00f3zg nie zd\u0105\u017cy\u0142, bez jakichkolwiek skutk\u00f3w ubocznych, do tych dynamicznych zmian si\u0119 przystosowa\u0107. <\/p>\n\n\n\n Uzale\u017cnienie od ekranu powoduje przygn\u0119bienie, spadek dobrego samopoczucia. M\u0142odzi ludzie s\u0105 w stanie nieustannego l\u0119ku braku przynale\u017cno\u015bci i pog\u0142\u0119biaj\u0105 swoje obawy przed wykluczeniem. Maj\u0105 nieustann\u0105 kontrol\u0119 poziomu w\u0142asnej atrakcyjno\u015bci \u2013 a jej wyznacznikiem s\u0105 serduszka i lajki pod zdj\u0119ciem. Nieustanna potrzeba si\u0119gania po telefon sprawia, \u017ce m\u0142odzi ludzie mniej \u015bpi\u0105, brakuje im g\u0142\u0119bokiego odpoczynku. W szkole nie potrafi\u0105 czyta\u0107 ze zrozumieniem, brakuje im koncentracji. Poziom zapami\u0119tywania kurczy si\u0119.<\/p>\n\n\n\n Uzale\u017cnienie to, jak ka\u017cde inne wp\u0142ywa na relacje, doprowadza do ich braku. Dzieci nie potrafi\u0105 skupi\u0107 si\u0119 na drugim cz\u0142owieku \u2013 brakuje im uwa\u017cnej obecno\u015bci. Brak rozmowy i treningu mowy prowadzi do tego, \u017ce m\u0142odzi ludzie nie potrafi\u0105 g\u0142\u0119boko komunikowa\u0107 si\u0119. Zanika u nich umiej\u0119tno\u015b\u0107 rozpoznawania sygna\u0142\u00f3w mowy niewerbalnej. Dzieci staj\u0105 si\u0119 mniej dojrza\u0142e emocjonalnie:<\/p>\n\n\n\n Brak wczesnych do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3re wspieraj\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107 emocjonaln\u0105 i rozwijaj\u0105 empati\u0119, powoduje, \u017ce mapa neuronowa przybiera inny, ubo\u017cszy kszta\u0142t. <\/p>\n\n\n\n Uzale\u017cnienie od fonoholizmu doprowadza do zaniku kompetencji spo\u0142ecznych, fizycznych oraz manualnych. <\/p>\n\n\n\n Profilaktyka uzale\u017cnienia<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wspomniany powy\u017cej Nicholas Kardaras podkre\u015bla, \u017ce najwa\u017cniejsze jest szerzenie \u015bwiadomo\u015bci i tworzenie zmian spo\u0142ecznych w temacie korzystania z \u015bwiec\u0105cych prostok\u0105t\u00f3w. Przygotowa\u0142 on petycj\u0119, kt\u00f3ra prosi o przygotowanie ustawy nakazuj\u0105cej umieszczenie na wszelkich ekranach elektronicznych ostrze\u017ce\u0144. Podobnie jak na opakowaniu papieros\u00f3w, na ekranach pojawi\u0142by si\u0119 napis: \u201eUwaga: nadmierne u\u017cywanie przez dzieci mo\u017ce prowadzi\u0107 do zaburze\u0144 klinicznych\u201d. <\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsza jest rozmowa z dzie\u0107mi, wyt\u0142umaczy\u0107 powody, dla kt\u00f3rych wprowadzamy zasady korzystania z telefonu kom\u00f3rkowego. Mo\u017cna podeprze\u0107 si\u0119 badaniami, filmami edukacyjnymi w tym zakresie. Nale\u017ca\u0142oby przede wszystkim zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce smartfony s\u0142u\u017c\u0105 przede wszystkim do komunikacji i s\u0105 one przywilejem a nie obowi\u0105zkiem. <\/p>\n\n\n\n Dzieci powinny jak najd\u0142u\u017cej \u017cy\u0107 bez technologii. Ich pokoje powinny by\u0107 wolne od technologii, a media spo\u0142eczno\u015bciowe niedost\u0119pne przed trzynastym rokiem \u017cycia. Warto wprowadza\u0107 miejsca bez telefonu, takie jak: st\u00f3\u0142, biurko, \u0142\u00f3\u017cko. Dzieciom nale\u017cy wprowadza\u0107 limit czasowy, w kt\u00f3rym korzystaj\u0105 z urz\u0105dze\u0144. <\/p>\n\n\n\n Rodzice powinni zna\u0107 has\u0142o do telefonu i kontrolowa\u0107 z jakich aplikacji korzysta dziecko. Najwa\u017cniejsze to przedstawi\u0107 dzieciom, \u017ce to ludzie i prawdziwa rozmowa powinna by\u0107 na pierwszym miejscu. Ju\u017c nawet dzwonienie b\u0119dzie lepsz\u0105 alternatyw\u0105 ni\u017c SMS lub wiadomo\u015b\u0107 wys\u0142ana na komunikatorze. <\/p>\n\n\n\n Po stronie nauczycieli, pedagog\u00f3w szkolnych i psycholog\u00f3w le\u017cy dzia\u0142anie profilaktyczne w szkole. Na godzinach wychowawczych uczniowie mogliby tworzy\u0107 projekty profilaktyczne, plakaty szerz\u0105ce wiadomo\u015bci na temat skutk\u00f3w nadmiernego korzystania z urz\u0105dze\u0144 i pomys\u0142\u00f3w na ograniczenie ich u\u017cytkowania. <\/p>\n\n\n\n Zako\u0144czenie <\/strong><\/p>\n\n\n\n Potrafi\u0119 bez niczyjej ingerencji odci\u0105\u0107 si\u0119 od smartfona kiedy tylko mam na to ochot\u0119. M\u0142ody cz\u0142owiek, nie zrobi tego bez naszej pomocy. Jest to wyzwanie dla nas doros\u0142ych \u2013 rodzic\u00f3w, nauczycieli, aby wcieli\u0107 przedstawion\u0105 wy\u017cej profilaktyk\u0119 w ich \u017cycie. Postara\u0107 si\u0119 przekaza\u0107 im w przyst\u0119pny spos\u00f3b skutki korzystania z nowych medi\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n 1. Guerreschi C.: Nowe uzale\u017cnienia.<\/em> Krak\u00f3w 2010.<\/p>\n\n\n\n 2. Kardaras N.: Dzieci ekranu. Jak uzale\u017cnienie od ekranu przejmuje kontrol\u0119 nad naszymi dzie\u0107mi \u2013 i jak wyrwa\u0107 je z transu.<\/em> Warszawa 2021. <\/p>\n\n\n\n 3. Kowalski M., Kania S., Gaba\u0142a-Wdowiak K., \u017bybort A.: Cyberzagro\u017cenia rozwoju dzieci i m\u0142odzie\u017cy \u2013 podszeptywacze u\u017cywek i podszeptywacze \u015bmierci.<\/em> \u201eWychowanie na co dzie\u0144\u201d 2018, Nr 5-6<\/p>\n\n\n\n 4. Kozak S.: Patologia fonoholizmu. Przyczyny, skutki i leczenie uzale\u017cnienia dzieci i m\u0142odzie\u017cy od telefonu kom\u00f3rkowego.<\/em> Warszawa 2013.<\/p>\n\n\n\n 5. Krzy\u017canowska A.: Kierunek: offline. Jak znale\u017a\u0107 cyfrow\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 i zrozumie\u0107 e-dzieci\u0144stwo swojego dziecka?<\/em> Bielsko-Bia\u0142a 2020. <\/p>\n\n\n\n 6. Ogonowska A.: Uzale\u017cnienia medialne. Uwarunkowania, leczenie, profilaktyka.<\/em> Krak\u00f3w 2018.<\/p>\n\n\n\n 7. Piersa K: Komputerowy \u0107pun.<\/em> Warszawa 2015.<\/p>\n\n\n\n Weronika Bienioszek<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Fonoholizm \u2013 uzale\u017cnienie od telefonu kom\u00f3rkowego, od ekranu, nomofobia. Wszystkie uzale\u017cnienia zwi\u0105zane z nowymi mediami s\u0105 uzale\u017cnieniami behawioralnymi \u2013 zaliczanymi do uzale\u017cnie\u0144 czynno\u015bciowych. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z niekontrolowanym wykonywaniem pewnych czynno\u015bci. Fonoholizm stoi zatem w szeregu obok uzale\u017cnie\u0144 od hazardu, gier komputerowych, zakup\u00f3w, patologicznego zbieractwa, stosowania restrykcyjnych diet czy korzystania z si\u0142owni. Przyczyny powstania uzale\u017cnienia w\u015br\u00f3d […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-4417","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-logopedia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zsp9.zory.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zsp9.zory.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zsp9.zory.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp9.zory.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp9.zory.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4417"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zsp9.zory.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4417\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4418,"href":"https:\/\/zsp9.zory.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4417\/revisions\/4418"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zsp9.zory.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp9.zory.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp9.zory.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}